Nagranie: Julia Pikacz, Anna Godziuk

Przepisanie: Monika Kresa

Opracowanie: Justyna Garczyńska

Informator: Helena Born, zamieszkała w Białej Piskiej, ur. 20.12.1933 r. w Kaliszkach. Rodzice pochodzili z Kaliszek, pracowali w majątku dziedzica, rodzina mieszkała w czworakach dworskich. Ukończyła sześć klas szkoły podstawowej niemieckiej. Pracowała w Piszu w fabryce drewna, a następnie w przedszkolu jako pomoc.

Urodziłam sie w Kaliszkach i tam mjeszkałam do dziesieńciu lat. No ji tam mjeszkałam do czasu wojnyⁱ. I po wojn..., jak wojna już później, front szed to nazad z pegieerzu z Kaliszk to nam ten pan kazał take wozy przyszykować drabiniaste, nakładli słomy, tygo wszystkiego, no ji później dawał dwa rodziny na jeden woz. A byⁱli te, to kiedyś mówili Italiaki, to chiba te Włochy, to dawali jich za kierowcow, tych, tych Włochow, bo ojca nie było i bracióf nie było, tylko najmłodszy brat i ja i mama, a te, te to byli na wojnie, no i później jachaliśmy az do Morongowa, o to wtenczas to jusz my mjeli naszykowane na te wojne, ojciec dał nam butyⁱ zrobić takie jek teras majo te kozaki duże, bo to było w styczniu i ten, i świniaka zabilim mróz by^uł to poćwiartkował tam i do becke, aby było coś jeść, no bo to wozem jachać na wojne, to aby jeść co było, i cukru nabralim, to cukier to nasypał w dwudziestke w kanał mleka, i monki nabrali, worek soli, zebyⁱ wszystko było, i to wszystko wjeźli do Morongowa, a w Morongowje zaceli bomby zrzucac z samolotów wtenczas to sie prawdziwa wojna zrobjiła.